500+, emerytura, zasiłek — kto je chwali, kto krytykuje i dlaczego odpowiedzi zaskakują

Czy polskie świadczenia społeczne są hojne czy skąpe? Czy pomagają potrzebującym, czy zniechęcają do pracy? I co na ten temat myślą wyborcy różnych partii? Europion Polska przeprowadził badanie opinii publicznej wśród reprezentatywnej grupy 1 064 Polaków (16+) i prezentuje wyniki w tym raporcie.

Każdy z nas zetknął się ze świadczeniami społecznymi: może osobiście, może przez rodziców lub znajomych. 500+, zasiłek dla bezrobotnych, emerytura, Rodzina 800+ — to terminy, które regularnie pojawiają się w debatach publicznych i kampaniach wyborczych. Ale co Polacy naprawdę myślą o systemie, który ich otacza?

1. Ponad jedna trzecia Polaków korzysta ze świadczeń— ale kto dokładnie

Zacznijmy od pytania podstawowego: kto w Polsce korzysta ze świadczeń społecznych? Wyniki badania pokazują, że 37% Polaków korzysta aktualnie z co najmniej jednego świadczenia — 13% z kilku jednocześnie, a 23% z dokładnie jednego. Kolejne 17% korzystało z nich w przeszłości. Osoby, które nigdy nie skorzystały z żadnego świadczenia, stanowią 47%.

Gdy spojrzymy na to, kto korzysta z jednego świadczenia, liderem okazuje się grupa 40–49 lat (33%) — osoby w pełni aktywne zawodowo, często z dziećmi lub starzejącymi się rodzicami na utrzymaniu. Na kolejnych miejscach plasują się grupy 30–39 lat (27%) oraz 50–59 lat i 60+ (po 21%). Najmłodsi — 16–29 lat — korzystają z jednego świadczenia najrzadziej (16%).

Natomiast jeśli chodzi o korzystanie z kilku świadczeń jednocześnie, wynik zaskakuje: liderem są właśnie najmłodsi — 16–29 lat (24%), a seniorzy 60+ osiągają tylko 10%, jeśli chodzi o korzystanie z kilku świadczeń jednocześnie. Intuicja podpowiada, że to osoby starsze najczęściej pobierają kilka świadczeń. Może to odzwierciedlać zasiłek wychowawczy pobierany przez młodych rodziców lub różne formy pomocy dla osób dopiero wchodzących na rynek pracy – lub po prostu fakt, że starsi nie postrzegają emerytury jako świadczenia społecznego, lecz jako coś, co im się należy po latach pracy.

Interesujący jest również podział według partii. Wśród wyborców PiS 24% korzysta z kilku świadczeń jednocześnie — to trzy razy więcej niż wśród wyborców KO (7%) i ponad pięć razy więcej niż wśród wyborców Konfederacji (4%). Konfederacja, która konsekwentnie postuluje ograniczenie świadczeń, ma elektorat, który faktycznie z nich najrzadziej korzysta

Wykres 1 — Czy korzystasz ze świadczeń społecznych?

% ogółu respondentów

Wykres 2 — Kto korzysta z kilku świadczeń jednocześnie?

% według grupy wiekowej i preferencji partyjnych

2. Polacy nie są zachwyconymi oceniającymi — i bardzo się między sobą różnią

Tylko 7% respondentów ocenia polski system świadczeń jako „bardzo dobry — hojny i sprawiedliwy”. Najczęściej wskazywana odpowiedź to „przeciętnie — jedne świadczenia dobre, inne nie” (31%). System jako nieudany lub niesprawiedliwy ocenia 22% Polaków, a 23% przyznaje, że nie ma wystarczającej wiedzy, by wydać opinię.

Konfederacja: 35% wyborców mówi, że system świadczeń jest zły i niesprawiedliwy — najwyższy wynik spośród wszystkich elektoratów. PiS — 14%, Lewica — 11%.

Najbardziej entuzjastyczni są wyborcy PiS (15% ocen „bardzo dobrze”) — co ma sens, biorąc pod uwagę, że to rząd PiS wprowadził program 500+ i wiele innych świadczeń. Młodzi (16–29 lat) są wyraźnie bardziej optymistyczni niż osoby w grupie 50–59 lat: 33% vs 10% ocen „dobrze”.

3. Za mało — ale to zależy, kogo zapytasz

Ogólne pytanie o wydatki państwa przynosi jasną odpowiedź: 41% Polaków uważa, że Polska wydaje za mało na świadczenia społeczne. Tylko 19% twierdzi, że za dużo, a zaledwie 8% ocenia poziom wydatków jako odpowiedni.

Mężczyźni wyraźniej wskazują, że państwo wydaje za dużo: 23% vs 15% kobiet. Mieszkańcy wsi częściej niż mieszkańcy metropolii mówią o za dużo (24% vs 10%).

Paradoks partyjny: wyborcy KO częściej niż wyborcy PiS uważają, że Polska wydaje za dużo na świadczenia — 29% vs 22%.

Kiedy schodzimy z poziomu ogólnego do konkretu i pytamy o poszczególne świadczenia, obraz staje się jeszcze wyraźniejszy. We wszystkich ośmiu badanych kategoriach dominuje opinia, że świadczenie jest za niskie. Na czele plasuje się emerytura — 64% Polaków uważa ją za zbyt niską. Zasiłek pielęgnacyjny i renta zdrowotna zamykają podium (odpowiednio 58% i 56%). Stosunkowo najlepiej oceniana jest Rodzina 800+, choć i tak 47% Polaków uważa ją za za niską, a jedynie 6% za za wysoką.

Warto odnotować kilka ciekawych rozbieżności partyjnych. Wyborcy PiS najczęściej spośród wszystkich partii twierdzą, że 500+ na dziecko jest za niskie (60%), co wpisuje się w trwałe przywiązanie tego elektoratu do świadczeń rodzinnych. Wyborcy Lewicy są szczególnie niezadowoleni z zasiłku pielęgnacyjnego (73% za niski) i Rodziny 800+ (67% za niska). Zaskakujący wynik pojawia się przy zasiłku dla bezrobotnych: 19% wyborców Lewicy uważa go za za wysoki — to najwyższy wynik spośród wszystkich grup partyjnych i sygnał, że ten elektorat woli celowane, aktywizujące formy wsparcia niż bierne wypłaty.

Wykres 3a — Czy Polska wydaje za dużo, za mało czy odpowiednio?

% według płci

Wykres 3b — Ocena wysokości poszczególnych świadczeń

% według kategorii odpowiedzi (za niskie / w sam raz / za wysokie / nie wiem)

Wykres 3c — Odsetek „za niskie” według preferencji partyjnych

% dla każdego świadczenia

4. Wielki spór: świadczenia pomagają czy zniechęcają do pracy?

Pytanie o to, czy hojne świadczenia są niezbędne do łagodzenia ubóstwa, czy też zniechęcają do podejmowania pracy, dzieli Polaków niemal na pół: 53% skłania się ku tezie, że świadczenia są niezbędne, a 47% uważa, że zniechęcają do aktywności zawodowej.

Różnica między płciami jest wyraźna. Kobiety częściej skłaniają się ku tezie, że świadczenia zniechęcają do pracy (39% „raczej zniechęcają” vs 33% mężczyzn), choć podobny odsetek kobiet deklaruje równocześnie, że hojne świadczenia są niezbędne.

Lewica: 27% wyborców Lewicy zdecydowanie uważa, że świadczenia zniechęcają do pracy. To najwyższy wynik spośród wszystkich elektoratów — wyższy nawet niż u Konfederacji (19%).

Wyborcy PiS zdecydowanie najczęściej opowiadają się za tezą o niezbędności hojnych świadczeń (70% w sumie obu pozytywnych odpowiedzi). Wyborcy Lewicy i Konfederacji są najbardziej sceptyczni (odpowiednio 42% i 43%).

Wykres 4 — Hojne świadczenia niezbędne czy zniechęcają do pracy?

% popierających tezę o konieczności hojnych świadczeń (zdecydowanie + raczej) — według partii

5. Emerytura i renta — zdecydowanie za niskie

Jak wspomniano w sekcji trzeciej, emerytura wiedzie prym wśród świadczeń ocenianych jako za niskie — 64% Polaków. Kobiety są tu wyraźniej krytyczne: 72% kobiet vs 56% mężczyzn. Różnica 16 punktów procentowych może odzwierciedlać fakt, że kobiety żyją dłużej i statystycznie pobierają emerytury przez dłuższy czas.

Lewica jest najbardziej niezadowolona z zasiłku pielęgnacyjnego (73% za niski) i Rodziny 800+ (67% za niska). Wyborcy Konfederacji również krytycznie oceniają Rodzinę 800+ (55% za niska), choć z innych przyczyn ideologicznych. Jedynym świadczeniem z większym odsetkiem odpowiedzi „w sam raz” niż średnio jest zasiłek dla bezrobotnych — i tylko wśród wyborców KO (28%).

Wykres 5 — Ocena wysokości świadczeń — % „za niskie”

Porównanie kobiety vs mężczyźni

Podsumowanie: trzy wnioski, które warto zapamiętać

Po pierwsze, polska opinia publiczna jest wyraźnie niezadowolona z wysokości świadczeń — szczególnie emerytur i rent. Dominuje pogląd, że państwo wydaje za mało na wsparcie potrzebujących, a ta ocena jest niemal ponadpartyjna.

Po drugie, kto korzysta ze świadczeń i jak je ocenia, bywa zaskakująco nieintuicyjne. Młodzi pobierają więcej świadczeń niż starsi, elektorat PiS jest jednym z głównych beneficjentów systemu, a wyborcy Lewicy — wbrew stereotypom — częściej niż Konfederacja twierdzą, że świadczenia zniechęcają do pracy.

Po trzecie, płeć jest niedocenianą osią podziału w tej debacie. Kobiety wyraźniej odczuwają niedostateczność emerytur i częściej opowiadają się za zwiększeniem wydatków.

Jeśli ten artykuł dał Ci do myślenia — podziel się nim ze znajomymi! Rzetelna wiedza o systemie świadczeń społecznych jest niezbędna do świadomej debaty publicznej.

Metodologia badania

📅 Data badania: 5-8 czerwca 2026 r.
🎯 Próba: reprezentatywna próba dorosłych Polaków (16+) n=1064
⚖️ Dobór próby: Reprezentatywna pod względem płci, wieku, wykształcenia, wielkości miejscowości oraz wyboru głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2024 roku. Ważenie przeprowadzono metodą IPF (iteracyjnego dopasowania proporcjonalnego).
📍 Realizacja: Europion Polska
⚠️ Wartości procentowe zaokrąglone do liczb całkowitych

Badanie przeprowadziła platforma Europion Polska. Europion to nowoczesna platforma badań rynku i opinii publicznej.

Lidia Przybysławska — Country Manager, Europion Polska
📧
📱 507 039 644
🌐 www.europion.pl