Zostawać czy wyjeżdżać? Polacy o emigracji, powrocie i tym, co mogłoby ich zatrzymać
Jedna trzecia myśli o wyjeździe. Ale Niemcy, nie Londyn.
Jedno pytanie, które zadaje co kilka lat każde polskie badanie opinii publicznej, brzmi: czy myślisz o emigracji? W 2026 roku odpowiedź jest bardziej zniuansowana niż kiedykolwiek. Aktywnie planuje wyjazd zaledwie 8% Polaków, ale gdy doliczamy tych, którzy myślą o tym bez konkretnych planów (22%) oraz tych, którzy chcieliby wyjechać, ale wolą jednak mieszkać w Polsce (11%), obraz staje się wyraźniejszy: niemal co trzeci Polak ma emigrację gdzieniegdzie w głowie. Na przeciwległym biegunie stoi 36% — ci, którzy po prostu chcą tu mieszkać.
Wiek działa zgodnie z intuicją, ale skala zaskoczy niejednego. Wśród 30–39-latków aż 15% aktywnie planuje wyjazd — to niemal dwukrotność średniego wyniku krajowego. W grupie 40–49 lat aktualne rozmyślanie o emigracji bez planów deklaruje 35% — najwyżej ze wszystkich grup wiekowych, co sugeruje, że to właśnie czterdziestolatkowie — zazwyczaj już zakorzenieni zawodowo i rodzinnie — przeżywają dziś najsilniejszą frustrację wobec warunków życia w Polsce. Stabilność wybierają natomiast seniorzy: 52% osób powyżej 60. roku życia mówi stanowczo: tu jest mój dom.
Wykształcenie odwraca logikę, którą można by założyć. To osoby z wykształceniem podstawowym lub zawodowym częściej aktywnie planują wyjazd (11%) niż absolwenci wyższych uczelni (7%). Z kolei osoby z wyższym wykształceniem częściej twierdzą, że chcą zostać (47% vs 30% przy niskim wykształceniu). Politycznie — emigrację aktywnie planują przede wszystkim wyborcy Lewicy (13%) i PiS (10%), podczas gdy wyborcy KO są najbardziej zakorzenieni: 42% mówi, że nie chce wyjeżdżać.
Na rok z gwarancją powrotu? 44% mówi: jadę natychmiast lub przy dobrych warunkach
Hipotetyczne pytanie o roczny wyjazd za granicę z gwarancją powrotu usuwa barierę permanentności — i wtedy Polacy otwierają się o wiele szerzej. 17% pojechałoby natychmiast, a 27% przy korzystnych warunkach — razem 44% gotowych lub warunkowych emigrantów na określony czas. Kolejne 27% mówi, że to zależy od kraju i oferty. Tylko 15% deklaruje, że Polska jest domem i nie ma o czym mówić.
Tutaj mężczyźni są statystycznie bardziej odważni: natychmiastowy wyjazd deklaruje 18% mężczyzn vs 16% kobiet, a wyraźną preferencję Polski („Nie — Polska jest moim domem”) wyraża 21% kobiet wobec zaledwie 10% mężczyzn — 11-punktowa różnica. Zawiła jest geografia emocjonalna grup wiekowych: 30–39-latkowie są najbardziej bezpośrednio gotowi na wyjazd (24% natychmiast), podczas gdy 60+ preferują zostać: 23% mówi, że Polska jest ich domem, vs 10% średnio.
Zaskakujący jest wynik partyjny: wyborcy PiS są najchętniej gotowi na natychmiastowy wyjazd (25%) — ale paradoksalnie również najchętniej deklarują, że Polska jest ich domem (27%). To portret partii pełnej wewnętrznych sprzeczności: entuzjazm wobec możliwości przy głębokiej lojalności terytorialnej.
17% Polaków pojechałoby za granicę natychmiast — gdyby mogło potem wrócić. Permanentność jest barierą, nie brak chęci.
Pieniądze, pieniądze, pieniądze — i tylko trochę czegoś więcej
Pytanie o główną przyczynę emigracji przynosi wynik bezapelacyjny: 53% Polaków wskazuje wyższe zarobki za granicą jako główny motyw. Na odległym drugim miejscu plasują się lepsza jakość życia i stabilność (30%), a dalej lepsza służba zdrowia i edukacja (7%), klimat polityczny (6%) i możliwości kariery (4%). Polska emigracja nadal jest w większości ekonomiczna — chociaż „aksjologiczna”.
Ciekawa jest linia podziału między wiekiem a motywacją. W grupie 30–39 lat aż 66% wskazuje wyższe zarobki (najwyżej ze wszystkich grup), podczas gdy wśród osób powyżej 60. roku życia coraz większe znaczenie ma lepsza jakość życia i stabilność — 40% seniorów wskazuje ten czynnik (vs 22% w grupie 16–29). Wykształcenie również działa: osoby z wyższym wykształceniem częściej preferują jakość życia (40%) niż zarobki (47%), co sugeruje, że im wyższe kompetencje, tym bardziej przesunąć się motywacja od czysto finansowej ku szerszym aspiracjom.
Polityczna pecunia: zarobki jako główny motyw wskazują wyborcy Konfederacji (63%) i PiS (54%). Wyborcy KO i Lewicy wyraźniej widzą jakość życia (42% i 40%) — co może odzwierciedlać wyższy poziom zaspokojenia potrzeb materialnych w tej grupie elektoratu lub inną hierarchię wartości.
Co by ich zatrzymało? Jedna rzecz ponad wszystko: pieniądze
Gdy pytamy osób mieszkających lub myślących o wyjeździe, co sprawiłoby, że chętniej by wróciły lub zostały, odpowiedź jest miazdżąca w swojej prostocie: 64% mówi, że wyższe zarobki porównywalne z zachodnimi. Dalej: wrót rodziny i przyjaciół (13%), stabilność polityczna i praworządność (13%), lepsza służba zdrowia (7%). Polacy nie proszą o cud — proszą o równość finansową.
Tu ujawnia się silna linia demograficzna według płci: kobiety jeszcze wyraźniej wskazują zarobki (69% vs 59% mężczyzn) — a mężczyźni częściej widzą stabilność polityczną jako warunek powrotu (17% vs 9% kobiet). Wiek działa znowu wóbec oczekiwań: wśród 30–39-latków zarobki wskazują aż 70%, ale już w grupie 60+ premia finansowa ustanawia się na 65%, natomiast ważniejszy staje się powrót rodziny i przyjaciół (19%). Partyjnie: wyborcy KO są naj wyraźniej nastawieni finansowo (69%), podczas gdy PiS bardziej ceni stabilność polityczną (17%).
64% Polaków wróciłoby — lub nie wyjechałoby — gdyby zarobki dorwnały do zachodnich
Dokąd? Niemcy pierwsze, Wielka Brytania i Holandia tuż za nimi
Pytanie wielokrotnego wyboru o kierunkach emigracji przynosi czytelny ranking. Niemcy wskazuje 63% respondentów — zdecydowany lider. Na kolejnych miejscach: Wielka Brytania (46%), Holandia (45%) i Norwegia (42%). Stany Zjednoczone, mimo symbolicznej siły przyciągania, zbierają zaledwie 15%. Szwajcaria (18%) i Hiszpania (11%) to przyjemne niespodzianki.
Wielka Brytania dzieli Polaków wiekowo w nieoczekiwany sposób: 61% osób powyżej 60. roku życia wskazuje W. Brytanię (najwyżej ze wszystkich grup), podczas gdy w grupie 16–29 lat to tylko 36%. Można spekulować, że starsi respondenci pamiętają UK sprzed Brexitu jako klasyczny kierunek polskiej emigracji — młodsi już szukają gdzie indziej. Holandia i Norwegia są wyżej cenione przez osoby w średnim wieku (52% i 51% w grupie 50–59 lat). Niemcy są jedynym krajem wskazywanym równocześnie przez wszystkie grupy wiekowe na poziomie 50%+.
Wykształcenie również wyzwala ciekawe wzorce: Wielka Brytania rośnie wraz z wykształceniem (37% przy niskim, 56% przy wyższym). Francja wręcz przeciwnie — łączna preferencja rośnie z 6% (podstawowe) do 13% (wyższe) — wyraźny sygnał, że to kraj dla wyższych kompetencji i aspiracji.
63% Polaków wskazuje Niemcy jako kierunek emigracji. Brexit nie zabiL entuzjazmu do Wielkiej Brytanii wśród starszego pokolenia — 61% seniorów 60+ wciąż wybiera Londyn.
Wniosek: Polska nie traci ludzi przez brak patriotyzmu — traci ich przez brak równości
Wyniki tego badania opinii publicznej rysują obraz, który powinien trafić na biurka polskich ekonomistów i polityków. Polacy nie wyjeżdżają dlatego, że nie kochają swojego kraju. Wyjeżdżają dlatego, że płace nie nadążają za kosztami życia i aspiracjami. 64% wróciłoby lub zostałoby, gdyby zarobki wyrwnały się z Zachodem. To nie postulat wygórowany — to zwykła równość ekonomiczna.
Najsilniejszy wspólny mianownik całego badania: płeć nie różnicuje wyraźnie chęci wyjazdu, ale różnicuje motywacje i bariery powrotu. Kobiety silniej wiążą powrót z finansami, mężcyźni z polityką. Wiek działa liniowo: im młodszy, tym silniejsza gotowość do wyjazdu. Im starszy — tym głębsze zakorzenienie. Czterdziestolatkowie są w zawieszeniu: zbyt zakorzenieni, by wyjeżdżać bezmyślnie, zbyt sfrustrowani, by się w pełni pogodzić.
Metodologia badania
📅 Data badania: 26-28 kwietnia 2026 r.
🎯 Próba: reprezentatywna próba dorosłych Polaków (16+) n=820
⚖️ Dobór próby: kwotowy według płci, wieku, wykształcenia i wielkości miejscowości
📍 Realizacja: Europion Polska
⚠️ Wartości procentowe zaokrąglone do liczb całkowitych
Badanie przeprowadziła platforma Europion Polska. Europion to nowoczesna platforma badań rynku i opinii publicznej.
Lidia Przybysławska — Country Lead, Europion Polska
📧
📱 507 039 644
🌐 www.europion.pl


