„Dwa bratanki” – 2026: Co Polacy naprawdę myślą o Węgrzech i Węgrach
Podsumowanie badań na podstawie ogólnopolskiego sondażu na reprezentatywnej próbie 813 dorosłych Polaków
Ogólnopolski sondaż na reprezentatywnej próbie 813 dorosłych Polaków pokazuje, jak Polacy postrzegają dzisiaj Węgry i Węgrów. Wyniki szkicują relację, która jest ciepła w duchu, ale zaskakująco płytka, jeśli chodzi o realny kontakt — i taką, w której tożsamość polityczna kształtuje postawy nie mniej niż historia czy geografia.
Przysłowie, które zna każdy — choć nie wszyscy wierzą w jego ducha
Stare przysłowie „Polak, Węgier – dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki” jest głęboko zakorzenione w polskiej świadomości zbiorowej. Aż 70% respondentów deklaruje, że słyszało je wiele razy, a kolejne 16% mówi, że coś im ono przypomina. Jedynie 14% twierdzi, że słyszy je po raz pierwszy — i są to przede wszystkim osoby młode i gorzej wykształcone. W grupie wiekowej 16–29 lat aż 31% nigdy nie zetknęło się z tym powiedzeniem, podczas gdy wśród osób powyżej 60. roku życia odsetek ten wynosi zaledwie 5%. Wykształcenie również odgrywa tu rolę: 82% absolwentów wyższych uczelni zna je dobrze, w porównaniu z 57% wśród osób z wykształceniem podstawowym lub zawodowym. Mężczyźni (76%) znają je lepiej niż kobiety (65%).
Znanie słów to jednak co innego niż wierzenie w ich ducha. Zapytani, na ile zgadzają się z przesłaniem przysłowia, jedynie 37% Polaków wyraziło zgodę (24% „raczej się zgadza” i 14% „zdecydowanie się zgadza”). Najliczniejsza grupa — 39% — pozostaje na niezdecydowanej pozycji, a 24% wyraża pewien stopień niezgody. Wyraźnie widoczny jest podział polityczny: wśród wyborców PiS z powiedzeniem zgadza się 48%, a wśród wyborców Konfederacji odsetek ten rośnie do 54%. Wśród wyborców KO zgadza się z nim jedynie 24% — co odzwierciedla bardziej krytyczne nastawienie liberalnej części polskiej opinii publicznej wobec Węgier Orbána.
Wykres 1 — Znajomość przysłowia polsko-węgierskiego (ogółem, n=813)

Wykres 2 — Zgodność z duchem przysłowia
Sojusznik, partner, przyjaciel — a może żaden z powyższych?
W kwestii roli Węgier w stosunkach międzynarodowych Polacy są bardziej pozytywni niż negatywni — choć najpopularniejszą odpowiedzią jest w pewnym sensie obojętność. Około 54% respondentów określiło Węgry w sposób pozytywny: jako przyjaciela (18%), partnera (17%) lub sojusznika (18%). Znacznie mniejsza część — 17% — wybrała określenia negatywne: rywal (4%), przeciwnik (10%) lub wróg (3%). Jednak aż 29% wybrało opcję „żadne z powyższych”, co sugeruje, że wielu Polaków nie ma po prostu jasnych geopolitycznych ram dla Węgier.
Podział partyjny w tej kwestii jest jednym z najbardziej uderzających wyników całego badania. Jedynie 6% wyborców KO uważa Węgry za przyjaciela, podczas gdy wśród wyborców PiS odsetek ten wynosi 25%, a wśród sympatyków Konfederacji aż 40%. Z kolei 27% wyborców KO określa Węgry mianem „przeciwnika” — pogląd ten podziela zaledwie 2% wyborców PiS. Krótko mówiąc: Węgry stały się polityczną zmienną polskich wojen kulturowych. To, jak postrzegamy Budapeszt, zależy niemal wyłącznie od tego, jak głosujemy w Warszawie.
Wykres 3 — Postrzegana rola Węgier w stosunkach międzynarodowych
Wykres 4 — „Przyjaciel” vs „przeciwnik”: wpływ poglądów politycznych na postrzeganie Węgier
Sympatyczni ludzie, obserwowani głównie z oddali
Na poziomie osobistym Polacy mają o Węgrach ciepły, choć dość ogólnikowy obraz. Najczęściej wybierane cechy to „gościnni” (27%), „przyjacielscy” (22%) i „patriotyczni” (21%), a dalej „pogodni” (16%) i „dumni” (16%). Cechy negatywne pojawiają się znacznie rzadziej: „chłodni” — 11%, „aroganccy” — 8%, „leniwi” — zaledwie 3%. Wyborcy KO (23,1%) i osoby powyżej 60. roku życia (16,8%) nieco częściej określali Węgrów jako „chłodnych”, natomiast sympatycy Konfederacji wyróżniali się wyjątkową zażyłością — 36% z nich wybrało określenie „przyjacielscy”.
Co ciekawe, tak pozytywny obraz Węgrów kształtuje się przy minimalnym rzeczywistym kontakcie. Aż 82% Polaków deklaruje, że nie ma żadnych węgierskich znajomych, przyjaciół ani krewnych. Tylko 13% zna jedną lub dwie takie osoby, a zaledwie 2% — ponad dziesięć. Młodsi Polacy mają nieco więcej takich kontaktów: w grupie 16–29 lat brak znajomych Węgrów deklaruje 72%, wobec 83% wśród osób po 60. roku życia.
Podobną prawidłowość widać w danych dotyczących podróży. Aż 62% Polaków nigdy nie było na Węgrzech, a większość tych, którzy odwiedzili ten kraj, zrobiła to tylko raz lub dwa razy (24%). Wykształcenie jest tu silnym predyktorem: 81% osób z wykształceniem podstawowym lub zawodowym nigdy nie było na Węgrzech, w porównaniu z 46% absolwentów wyższych uczelni. Co ciekawe, wyborcy KO są najczęściej podróżującymi do Węgier: nigdy tam nie było jedynie 45% z nich, w porównaniu z 61% wśród wyborców PiS — co sugeruje, że polityczna krytyka Węgier nie przekreśla chęci do ich odwiedzania.
Wykres 5 — Cechy przypisywane Węgrom przez Polaków (pytanie wielokrotnego wyboru)
Wizerunek Węgier: kuchnia wygrywa, polityka dzieli
Respondenci oceniali siedem aspektów Węgier w skali od 1 („bardzo negatywnie”) do 5 („bardzo pozytywnie”). Wyniki ujawniają kraj o silnym miękkim wizerunku i twardszej krawędzi politycznej.
Na prowadzenie wysuwa się kuchnia węgierska: 59% respondentów oceniło ją pozytywnie (ocena 4 lub 5). Miasta i architektura Węgier uzyskały niemal identyczny wynik — 58% pozytywnych ocen. Kultura zebrała 54% pozytywnych ocen, natomiast piłka nożna — z wynikiem 37% pozytywnych — to aspekt wywołujący najwięcej wzruszeń ramionami: 49% oceniło ją jako „ani negatywnie, ani pozytywnie”. Wyniki gospodarcze Węgier plasują się pośrodku stawki: 38% ocen pozytywnych i 17% negatywnych.
Najbardziej kontrowersyjnym aspektem jest, bez zaskoczenia, węgierski rząd. To jedyna kategoria, w której odsetek ocen negatywnych jest wyjątkowo wysoki: 29% respondentów oceniło go negatywnie, w tym 15% nadało mu najniższą ocenę 1 z 5. Jednocześnie 36% ocen było pozytywnych. Podział przebiega według linii partyjnych z niemal matematyczną precyzją: 30% wyborców KO dało węgierskiemu rządowi najgorszy możliwy stopień, podczas gdy 23% wyborców PiS i 32% sympatyków Konfederacji nadało mu najwyższy. Marka Orbána jest w Polsce odbierana dokładnie tak, jak można się było spodziewać.
Wykres 6 — Oceny różnych aspektów Węgier (% według kategorii odpowiedzi)
Eksport kultury: jedna kostka rządzi wszystkimi
Zapytani o znajomość sławnych Węgrów, Polacy wykazali skromną — i mocno zróżnicowaną wiekowo — wiedzę. Na czele listy stoi Ferenc Liszt z wynikiem 32% rozpoznawalności, jednak przepaść pokoleniowa jest ogromna: rozpoznaje go zaledwie 6% młodych w wieku 16–29 lat, natomiast w grupie 60+ odsetek ten wynosi 61%. Ernő Rubik zajmuje drugie miejsce z wynikiem 23%, a legenda piłkarska Ferenc Puskás jest znana 20% respondentów — z dużą różnicą płciową: zna go 30% mężczyzn i zaledwie 11% kobiet. Bélę Bartóka rozpoznaje 15% respondentów, Lajosa Kossutha — 11%. Noblista Albert Szentyörgyi jest znany 6% badanych, podczas gdy Ede Teller (4,0%), Mátyás Hunyadi (5,4%) i Ignác Semmelweis (3,6%) pozostają prawie nikomu nieznani.
W kategorii marek węgierskich Kostka Rubika nie ma sobie równych: 79% respondentów kojarzy ją jako markę węgierską — co czyni ją bardziej rozpoznawalną niż niejedno polskie dobro. Wino Tokáj uplasowało się na mocnym drugim miejscu z wynikiem 63%, przy czym w grupie 60+ odsetek ten rośnie do 86%, a wśród absolwentów — do 73%. Salami Pick jest znane 23% respondentów, a Porcelana Herend (14%), Prezi (10%) i Unicum (6%) wyraźnie pozostają w tyle. Młodsi respondenci częściej rozpoznają Prezi (18,6% w grupie 16–29 lat), co sygnalizuje więź z kulturą cyfrową, której inne marki nie mogą się pochwalić.
Wykres 7 — Rozpoznawalność sławnych Węgrów wśród Polaków
Wykres 8 — Rozpoznawalność węgierskich marek wśród Polaków
Dzień Przyjaźni, o którym połowa kraj nie słyszała
Badanie zamknęło się wymowną konkluzją: 56% Polaków nie słyszało o 23 marca — Dniu Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Świadomość tego święta jest wyższa wśród osób starszych (57,2% w grupie 60+ wie o tym dniu, w porównaniu z zaledwie 34% w grupie 16–29 lat) i mężczyzn (52% mężczyzn zna to święto, wobec 38% kobiet). Najwyższą świadomość spośród wszystkich ugrupowań politycznych wykazują sympatycy Konfederacji — 55% — choć i w tej grupie święto ledwo przekracza próg większości.
Dla przyjaźni rzekomo świętowanej po obu stronach granicy, święto, o którym nie słyszała ponad połowa społeczeństwa, wiele mówi o przepaści między symboliką polityczną a życiową rzeczywistością. Szerszy obraz wynikający z badań to potwierdza: Polacy i Węgrzy mogą być „dwoma bratankami” na poziomie mitologicznym, ale w praktyce jest to relacja między życzliwymi obcymi — podziwiającymi się z oddali, postrzegającymi siebie przez polityczny pryzmat, a zakorzenionymi we wzajemnej świadomości głównie dzięki Kostce Rubika i kieliszkowi tokąja.
Wykres 9 — Świadomość Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej (23 marca)
Badanie przeprowadzono na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie 813 dorosłych Polaków. Podane wartości procentowe odnoszą się do ważnych odpowiedzi na poszczególne pytania.
*Metodologia: Europion Polska zebrał dane wykorzystane do wyników 26 marca 2026 r., korzystając z mobilnej i internetowej aplikacji Europion. Wielkość próby wynosiła 813 osób, a wyniki są reprezentatywne dla populacji kraju powyżej 16 roku życia pod względem płci, grupy wiekowej, poziomu wykształcenia, typu osadnictwa i regionu Polski. W procedurze zapewnienia reprezentatywności wzięliśmy również pod uwagę wspomnienia respondentów dotyczące wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2024 r., a podziały dla powyższych obozów politycznych opierają się na tych wspomnieniach. Mniejsze różnice procentowe między segmentami demograficznymi próby a populacją bazową skorygowaliśmy poprzez ważenie. Margines błędu pomiarów wynosi 2,6%, tzn. przedstawione powyżej stosunki procentowe mogą różnić się maksymalnie o tyle od tego, co wynikałoby z badania wszystkich mieszkańców kraju powyżej 16 roku życia.


