Posts

Polacy chcą czasu letniego

W nocy z 24 na 25 października cofamy zegarki. Zapytaliśmy 1 111 dorosłych Polaków, co powinno się stać ze zmianą czasu — i rozdzieliliśmy czas letni od zimowego, czego zwykle się nie robi. Okazało się, że przewaga wynosi niemal cztery do jednego.

Co roku o tej samej porze wraca ten sam temat i co roku kończy się tą samą liczbą: zdecydowana większość Polaków chce znieść zmianę czasu. Problem w tym, że z takiego wyniku nie wynika nic, co dałoby się zapisać w przepisach.

Bo znieść zmianę czasu można na dwa sposoby, a różnica między nimi byłaby odczuwalna przez cały rok. Zostajemy przy czasie letnim — i w grudniu wychodzimy do pracy, zanim zrobi się jasno. Zostajemy przy zimowym — i w czerwcu słońce w Warszawie wschodziłoby już około 3:14. To nie jest niuans dla specjalistów, tylko wybór między ciemniejszymi zimowymi porankami a bardzo wczesnym letnim świtem. I właśnie o ten wybór toczy się spór, którego pytanie „czy znieść zmianę czasu” w ogóle nie dotyka.

Dlatego w naszym badaniu zapytaliśmy wprost o trzy warianty. Pomiar zrealizowaliśmy w październiku, przed przestawieniem zegarków, na reprezentatywnej próbie dorosłych mieszkańców Polski.

Przewaga niemal cztery do jednego

Wykres 1. Co powinno się stać ze zmianą czasu w Polsce. Baza: wszyscy badani, n=1 111.

Czas letni przez cały rok wybiera 60 procent badanych. Czas zimowy — 16 procent. Obecną zmianę dwa razy do roku popiera 12 procent, a 13 procent nie ma zdania.

Zniesienia zmiany chce więc 75 procent, ale cztery piąte z nich mówi o tym samym wariancie. To rozróżnienie zmienia charakter wyniku: nie mamy do czynienia ze społeczeństwem, które wie tylko, czego nie chce, lecz z dość jednoznacznym wskazaniem.

Poparcie dla czasu letniego rośnie z wiekiem — od 49 procent w grupie 16–29 lat do 69 procent wśród osób po sześćdziesiątce. Różnica jest istotna statystycznie. Wykształcenie nie różnicuje odpowiedzi w ogóle: we wszystkich trzech grupach wynik mieści się między 59 a 60 procent.

Wykres 2. Odsetek wskazujący czas letni przez cały rok, według wieku. Baza: wszyscy badani, n=1 111.

Dwie trzecie odczuwa przestawienie zegarków

Zmianę czasu odczuwa 67 procent badanych, przy czym 34 procent określa to jako wyraźne — potrzebują kilku dni, żeby wrócić do normy. Lekko odczuwa 33 procent, a 26 procent nie zauważa żadnej różnicy.

Kobiety deklarują silniejsze odczucie: 39 procent wobec 29 procent mężczyzn wskazuje wariant wyraźny. Różnica jest istotna statystycznie. Wiek nie różnicuje tej odpowiedzi — wbrew intuicji najstarsi nie znoszą zmiany gorzej niż najmłodsi.

Dokucza nie sama zmiana, tylko ciemność

Wykres 3. Co przeszkadza najbardziej po przejściu na czas zimowy. Pytanie wielokrotnego wyboru, maks. 2 wskazania. Baza: wszyscy badani, n=1 107.

Na pytanie o to, co przeszkadza najbardziej, ponad połowa badanych wskazuje wcześnie zapadający zmrok po pracy. Gorsze samopoczucie i mniej energii wybiera 29 procent, problemy ze snem 20 procent, a mniej okazji do aktywności na dworze 19 procent. Zamieszanie z godzinami spotkań i odbiorów dzieci wskazuje zaledwie 6 procent.

Hierarchia jest tu istotna. Największym problemem nie jest samo przestawienie zegarków ani wynikające z niego kłopoty organizacyjne, tylko ilość światła po godzinach pracy. A to dokładnie ten aspekt, który rozstrzyga wybór między czasem letnim a zimowym.

Wśród osób, które w ogóle odczuwają zmianę, odsetek wskazujący zmrok rośnie do 59 procent. Kobiety wybierają tę odpowiedź częściej niż mężczyźni — 56 wobec 46 procent.

Połowa Polaków przestawia swój dzień

Najmocniejszy wynik tego badania nie dotyczy opinii, tylko zachowania.

Wykres 4. Odsetek zmieniających coś w rozkładzie dnia z powodu wcześniejszego zmroku, według wieku. Baza: wszyscy badani, n=1 103.

Z powodu wcześniejszego zmroku 51 procent badanych zmienia coś w swoim rozkładzie dnia. Najczęściej oznacza to wcześniejszy powrót do domu i rzadsze wychodzenie wieczorem (25 procent). Przeniesienie aktywności fizycznej na inną porę lub do pomieszczeń deklaruje 16 procent, a zmianę godzin pracy 11 procent. Nie zmienia nic 36 procent.

Skłonność do przestawiania dnia maleje z wiekiem: w grupie 16–29 lat deklaruje ją 58 procent, wśród osób po sześćdziesiątce 43 procent. Różnica jest istotna statystycznie. Częściej robią to też kobiety niż mężczyźni — 54 wobec 48 procent, przy czym konkretnie wcześniejszy powrót do domu wskazuje 29 procent kobiet i 20 procent mężczyzn.

Kto miałby o tym zdecydować

Odpowiedzi rozkładają się szeroko i żadna nie zbiera większości. Referendum wskazuje 26 procent, decyzję Unii Europejskiej wspólną dla wszystkich krajów 23 procent, samodzielną decyzję rządu 21 procent, a parlament po debacie publicznej 8 procent. Tylko 7 procent uważa, że nie ma potrzeby niczego rozstrzygać.

To pytanie różnicuje elektoraty najsilniej w całym badaniu. Decyzję na poziomie unijnym wskazuje 37 procent wyborców Koalicji Obywatelskiej wobec 16 procent wyborców Prawa i Sprawiedliwości. Referendum wybiera z kolei 36 procent wyborców Konfederacji wobec 18 procent wyborców KO. Obie różnice są istotne statystycznie.

Przekroje polityczne opieramy na deklarowanym głosowaniu i nie kalibrujemy ich do wyników wyborów, a liczebności podprób są niewielkie. Traktujemy je jako wskazanie kierunku, nie jako pomiar.

Co z tego wynika

Po pierwsze, Polacy mają konkretne zdanie, nie tylko niechęć. Trzy czwarte chce znieść zmianę, a cztery piąte z nich wskazuje ten sam wariant. Pytanie „czy znieść” tego nie pokazuje, bo zatrzymuje się o jeden krok za wcześnie.

Po drugie, spór dotyczy światła, nie zegarków. Najczęściej wskazywaną niedogodnością jest ciemność po pracy, a nie sam moment przestawienia ani wynikające z niego zamieszanie organizacyjne.

Po trzecie, to nie jest wyłącznie kwestia samopoczucia. Połowa badanych realnie przestawia swój dzień — wcześniej wraca, przenosi trening, zmienia godziny pracy. Dla branży fitness, oświetleniowej i dla pracodawców układających grafiki to wymierna zmiana zachowań, powtarzalna co roku.

Na koniec

Obowiązujące przepisy obejmują wyłącznie rok 2026, a decyzji o tym, co dalej, wciąż nie ma. Badanie nie rozstrzyga, który wariant byłby lepszy — na to pytanie opinia publiczna nie jest właściwym źródłem. Pokazuje natomiast, czego ludzie chcą i co im realnie przeszkadza, a to dwie rzeczy, które w tej dyskusji zwykle pozostają niezmierzone.

Pomiar powtórzymy tydzień po przestawieniu zegarków. Dopiero porównanie deklaracji sprzed zmiany z odczuciem po fakcie pokaże, na ile zapowiadane kłopoty z adaptacją się potwierdzają.

METODOLOGIA

Badanie zrealizowane przez Europion Polska w październiku 2026 metodą CAWI w aplikacji mobilnej, na reprezentatywnej próbie 1 111 dorosłych mieszkańców Polski, przed przestawieniem zegarków. Dane ważone metodą IPF (raking) do struktury Narodowego Spisu Powszechnego 2021 (GUS) według płci, wieku, wykształcenia, wielkości miejscowości i makroregionu. Efekt projektu (DEFF) 2,32; efektywna liczebność próby 478 obserwacji. Pytanie o to, co przeszkadza najbardziej, pozwalało na dwa wskazania, więc odsetki nie sumują się do 100 — średnia liczba wskazań wyniosła 1,41. Przekroje według deklarowanych preferencji politycznych nie są kalibrowane do wyników wyborów i mają charakter kierunkowy.

UDOSTĘPNIJ TE DANE

Jeśli uważasz, że te liczby powinny trafić dalej — do dziennikarzy piszących o zmianie czasu, do pracodawców planujących grafiki, do osób zajmujących się zdrowiem i rytmem dobowym — prześlij ten materiał albo zacytuj go u siebie. Prosimy jedynie o podanie źródła i wielkości próby.

Kontakt: Lidia Przybysławska · Country Manager, Europion Polska
· +48 507 039 644 · www.europion.pl · europion.pl/emagazyn

Kierowcy nie rezygnują z jazdy. Optymalizują ją

Paliwa podrożały o ponad jedną trzecią rok do roku i to one wypchnęły inflację powyżej czterech procent. Zapytaliśmy 1 173 dorosłych Polaków, co ten wzrost realnie zmienił. Dwie trzecie kierowców ograniczyło jazdę, ale najczęstszą reakcją nie jest rezygnacja z podróży, tylko jej optymalizacja.

Wrzesień zamknął się wzrostem cen paliw o 36 procent rok do roku. To właśnie ta kategoria odpowiada za powrót inflacji powyżej czterech procent, a ceny maksymalne benzyny przekroczyły 7 złotych za litr.

Statystyka mówi, o ile drożej. Dane sprzedażowe reagują z opóźnieniem i mieszają wiele efektów naraz, więc nie da się z nich odczytać momentu, w którym konkretny kierowca podejmuje decyzję.

Zapytaliśmy więc wprost. W październiku zbadaliśmy reprezentatywną próbę dorosłych mieszkańców Polski: czy ograniczyli jazdę, co zmienili przy dystrybutorze, przy jakiej cenie zrezygnują z części podróży, na czym oszczędzają i kto ich zdaniem powinien zareagować. Samochód prowadzi 73 procent badanych i to na tej grupie liczymy wszystkie wyniki dotyczące zachowań kierowców.

Dwie trzecie kierowców ograniczyło jazdę

Wśród kierowców 31 procent ograniczyło liczbę przejazdów wyraźnie, a kolejne 32 procent jeździ trochę rzadziej. Razem 64 procent zmieniło zachowanie. Pozostałe 31 procent nie zmieniło nic, choć zauważa wyższe koszty — i to jest grupa najbliżej progu kolejnej decyzji.

Skala ograniczeń rośnie wraz z oddalaniem się od dużych miast. W miastach powyżej 200 tysięcy mieszkańców przejazdy wyraźnie ograniczyło 20 procent kierowców, na wsi 35 procent — różnica istotna statystycznie. Na wsi alternatywy dla samochodu praktycznie nie ma, więc oszczędność musi wziąć się z samej jazdy.

Przy dystrybutorze zmienił się rytm, nie adres

Najciekawszy wynik badania dotyczy tego, co kierowcy zrobili na stacji.

Wykres 1. Co kierowcy zmienili w sposobie tankowania. Baza: kierowcy, n=894.

Najczęstszą reakcją nie jest zmiana stacji, tylko zmiana porcji. Tankowanie mniejszych ilości częściej deklaruje 24 procent kierowców — więcej niż migrację do tańszych stacji, którą wskazuje 20 procent. Z rabatów i aplikacji korzysta 21 procent, a na tańszy rodzaj paliwa przeszło 12 procent.

Nic nie zmieniło 23 procent, co oznacza, że ponad trzy czwarte kierowców zmodyfikowało swoje zachowanie przy dystrybutorze.

Gdzie przebiega granica

Cenę, przy której kierowca zostawi auto w garażu, trzeba zmierzyć — nie wyczyta się jej z żadnych danych rynkowych.

Wykres 2. Przy jakiej cenie za litr kierowcy zrezygnowaliby z części podróży. Baza: kierowcy, n=897.

Osiemnaście procent kierowców deklaruje, że już zrezygnowało z części podróży przy obecnych cenach. Dalej rozkład jest równomierny: 9 procent wskazuje 7,50 złotego, 15 procent 8 złotych, 14 procent 9 złotych, a 20 procent dopiero 10 złotych lub więcej.

Najważniejsza jest jednak ostatnia liczba. Dla 24 procent kierowców cena nie wpłynie na decyzje w ogóle, bo samochód jest im niezbędny. To jedna czwarta rynku całkowicie nieelastyczna cenowo — segment, który nie zmieni zachowania nawet przy dalszych podwyżkach.

Ta grupa ma wyraźny profil: wśród kierowców 50–59 lat obejmuje 36 procent, wśród osób 16–29 lat zaledwie 14 procent, a różnica jest istotna statystycznie. Rośnie też na wsi — 28 procent wobec 18 procent w dużych miastach — choć ta druga różnica mieści się w granicach błędu.

Optymalizacja przed rezygnacją

Wykres 3. Na czym kierowcy oszczędzają w pierwszej kolejności. Baza: kierowcy, n=905.

Hierarchia reakcji jest jednoznaczna. Prawie dwa razy więcej kierowców łączy kilka spraw w jeden przejazd (39 procent) niż przesiada się na komunikację lub rower (20 procent). Z krótszych wyjazdów weekendowych rezygnuje 17 procent, a 11 procent tnie wydatki w innych kategoriach, żeby utrzymać mobilność.

Przesiadka na komunikację jest przy tym wyraźnie miejska: 24 procent kierowców w dużych miastach wobec 11 procent na wsi, różnica istotna statystycznie. Mówi ona jednak głównie o dostępności oferty, nie o gotowości ludzi.

Czego spodziewają się na zimę

Przewidywania są pesymistyczne, ale nie dramatyczne. Dalszych wzrostów spodziewa się 47 procent badanych — przy czym 22 procent sądzi, że będą wyraźne, a 24 procent, że powolne. Stabilizację przewiduje 17 procent, spadki łącznie 11 procent. Co czwarty nie ma zdania.

Rachunek wystawiony rządowi

Wykres 4. Kto powinien zareagować na rosnące ceny paliw. Baza: wszyscy badani, n=1 159.

Jedna trzecia badanych oczekuje obniżki akcyzy lub VAT na paliwa. Kolejne 14 procent chce kontroli cen lub marż — również po stronie rządu. Łącznie pod adresem państwa kierowanych jest 47 procent oczekiwań. Spółki paliwowe miałyby obniżyć własne marże zdaniem 15 procent, a Unia Europejska zmienić politykę energetyczną zdaniem 10 procent.

Tylko 5 procent badanych uważa, że nikt nie powinien reagować, bo ceny ustala rynek. To jedna z najniższych wartości w całym badaniu.

Oczekiwanie obniżki podatków dzieli przy tym elektoraty wyraźniej niż cokolwiek innego w tym pomiarze. Wskazuje je 42 procent wyborców Prawa i Sprawiedliwości, 38 procent wyborców Konfederacji i 38 procent osób niegłosujących, wobec 20 procent wyborców Koalicji Obywatelskiej. Różnice są istotne statystycznie.

Przekroje polityczne opieramy na deklarowanym głosowaniu i nie kalibrujemy ich do wyników wyborów, a liczebności podprób są niewielkie. Traktujemy je jako wskazanie kierunku, nie jako pomiar.

Co z tego wynika

Po pierwsze, wzrost cen zmienił zachowania, ale nie zmniejszył jeszcze ruchu tak, jak można by zakładać. Kierowcy najpierw przepakowują swoje przejazdy, a dopiero potem z nich rezygnują. Dla sieci stacji oznacza to wolumen rozłożony na więcej, mniejszych tankowań.

Po drugie, jedna czwarta rynku jest cenowo nieelastyczna. To starsi kierowcy, częściej spoza dużych miast, dla których samochód nie ma alternatywy. Dalsze podwyżki nie zmienią ich zachowania, zmienią tylko ich budżet domowy.

Po trzecie, odpowiedzialność jest adresowana politycznie. Niemal połowa oczekiwań kieruje się ku rządowi, a akceptacja dla wolnego rynku w tej kategorii wynosi pięć procent.

Na koniec

Badanie mierzy deklaracje, nie transakcje, a progi cenowe należy czytać jako górną granicę deklarowanej tolerancji. Nie osłabia to jednak głównego wniosku, bo nie dotyczy on poziomu cen, tylko kolejności reakcji — a ta jest w danych jednoznaczna: najpierw optymalizacja, potem rezygnacja. Pomiar powtórzymy, żeby sprawdzić, czy grupa odczuwająca dziś koszty, ale niezmieniająca zachowania, przekroczy swój próg.

METODOLOGIA

Badanie zrealizowane przez Europion Polska w październiku 2026 metodą CAWI w aplikacji mobilnej, na reprezentatywnej próbie 1 173 dorosłych mieszkańców Polski. Dane ważone metodą IPF (raking) do struktury Narodowego Spisu Powszechnego 2021 (GUS) według płci, wieku, wykształcenia, wielkości miejscowości i makroregionu. Efekt projektu (DEFF) 2,22; efektywna liczebność próby 528 obserwacji. Wyniki dotyczące zachowań kierowców liczone na bazie osób prowadzących samochód (73 proc. próby, n=897–905, n_eff 413–421). Pytanie o oczekiwania wobec instytucji liczone na pełnej próbie. Przekroje według deklarowanych preferencji politycznych nie są kalibrowane do wyników wyborów i mają charakter kierunkowy.

UDOSTĘPNIJ TE DANE

Jeśli uważasz, że te liczby powinny trafić dalej — do osób planujących komunikację w handlu paliwami, transporcie i logistyce, do dziennikarzy piszących o cenach, do instytucji przygotowujących rozwiązania osłonowe — prześlij ten materiał albo zacytuj go u siebie. Prosimy jedynie o podanie źródła i wielkości próby; pełne tabele udostępniamy redakcjom bezpłatnie.

Kontakt: Lidia Przybysławska · Country Manager, Europion Polska
· +48 507 039 644 · www.europion.pl · europion.pl/emagazyn